فلنج کور و فلنج گلودار هر دو از فلنج‌های پرکاربرد در سیستم‌های پایپینگ صنعتی هستند، اما وظیفه آن‌ها کاملاً متفاوت است. فلنج گلودار یا Weld Neck Flange برای ایجاد یک اتصال فلنجی در مسیر عبور سیال به لوله جوش داده می‌شود، در حالی که فلنج کور یا Blind Flange فاقد سوراخ عبور مرکزی است و برای بستن انتهای خط، نازل یا یک اتصال فلنجی استفاده می‌شود.
بنابراین نمی‌توان این دو فلنج را جایگزین یکدیگر دانست. انتخاب میان آن‌ها قبل از هر چیز به این سؤال بستگی دارد:
آیا قرار است جریان از محل فلنج عبور کند یا آن نقطه باید مسدود شود؟
اگر مسیر باید ادامه داشته باشد و اتصال فلنجی به لوله نیاز است، Weld Neck می‌تواند یکی از گزینه‌های طراحی باشد. اگر هدف مسدودکردن مسیر و در عین حال حفظ قابلیت بازکردن آن در آینده است، Blind Flange گزینه مرتبط خواهد بود.
برای مشاهده محصولات این خانواده می‌توانید وارد دسته فلنج صنعتی شوید.
فلنج کور چیست؟
Blind Flange یا فلنج کور یک صفحه فلنجی بدون Bore مرکزی برای عبور سیال است.
این فلنج روی یک اتصال فلنجی نصب می‌شود و با استفاده از پیچ و مهره و گسکت، مسیر را مسدود می‌کند.
از فلنج کور می‌توان در نقاط مختلف سیستم استفاده کرد، از جمله:
- انتهای خطوط لوله
- نازل‌های بلااستفاده مخازن
- نازل تجهیزات
- بخش‌هایی از سیستم که برای توسعه آینده رزرو شده‌اند
- نقاطی که نیاز به دسترسی دوره‌ای دارند
- خطوطی که باید موقتاً یا برای مدت طولانی بسته شوند
مزیت مهم Blind Flange نسبت به مسدودکردن دائمی با جوش این است که در صورت نیاز می‌توان اتصال را باز کرد و دوباره به خط دسترسی داشت.
در تجهیز فولاد می‌توانید فلنج کور 1 اینچ کلاس 300 استنلس استیل را به‌عنوان یکی از محصولات این گروه بررسی کنید.
فلنج گلودار چیست؟
فلنج گلودار یا Weld Neck Flange دارای یک گردن مخروطی یا Hub است که در انتهای آن برای اتصال Butt-Weld به لوله آماده‌سازی انجام می‌شود.
وجود این گردن باعث می‌شود تغییر ضخامت و انتقال تنش از لوله به بدنه فلنج نسبت به یک اتصال ناگهانی به شکل تدریجی‌تری انجام شود.
به همین دلیل Weld Neck Flange در بسیاری از خطوط صنعتی و شرایطی که اتصال فلنجی مستحکم و مطمئن مورد نیاز است استفاده می‌شود.
برخلاف فلنج کور، Weld Neck دارای Bore مرکزی است و سیال پس از نصب از داخل آن عبور می‌کند.
برای مشاهده نمونه کربن استیل می‌توانید فلنج 24 اینچ گلودار فولادی را بررسی کنید.
در گروه استنلس استیل نیز فلنج گلودار 6 اینچ استیل و فلنج گلودار 2 اینچ استیل در سایت موجود هستند.
تفاوت اصلی فلنج کور و گلودار در یک نگاه
| مشخصه | فلنج کور Blind | فلنج گلودار Weld Neck |
|---|---|---|
| Bore مرکزی | ندارد | دارد |
| عبور سیال | خیر | بله |
| کاربرد اصلی | بستن مسیر | ایجاد اتصال فلنجی در مسیر |
| اتصال مستقیم به لوله | معمولاً خیر؛ به فلنج مقابل Bolted می‌شود | با Butt-Weld به لوله جوش می‌شود |
| گردن مخروطی | ندارد | دارد |
| قابلیت بازکردن اتصال | بله | اتصال فلنجی قابل بازشدن است، اما خود فلنج به لوله جوش است |
| نیاز به Gasket | در اتصال فلنجی بله | در اتصال فلنجی بله |
| انتخاب براساس Class | بله | بله |
| متریال‌های مختلف | بله | بله |
| نقش در سیستم | Termination / Isolation | Connection |
بنابراین تفاوت این دو بیش از آنکه موضوع «کدام بهتر است؟» باشد، موضوع وظیفه متفاوت در پایپینگ است.
مهم‌ترین تفاوت؛ عبور یا مسدودکردن جریان
ساده‌ترین روش برای درک تفاوت این دو فلنج، نگاه‌کردن به مسیر جریان است.
در Weld Neck Flange یک Bore مرکزی وجود دارد که با داخل لوله هماهنگ می‌شود و اجازه می‌دهد جریان ادامه پیدا کند.
اما Blind Flange فاقد این مسیر عبور است.
به همین دلیل:
Weld Neck = ادامه مسیر + اتصال فلنجی
Blind = پایان یا مسدودکردن مسیر
اگر در نقشه پایپینگ یک خط باید بعد از نقطه اتصال ادامه پیدا کند، Blind Flange نمی‌تواند نقش Weld Neck را ایفا کند.
از طرف دیگر اگر قرار است یک نازل کاملاً بسته شود، استفاده از Weld Neck به‌تنهایی مسیر را مسدود نخواهد کرد.
تفاوت در نحوه نصب
روش نصب این دو فلنج نیز کاملاً متفاوت است.
نصب Weld Neck Flange
فلنج گلودار مستقیماً به انتهای لوله Butt-Weld می‌شود.
در زمان نصب باید مواردی مانند:
- هم‌راستایی لوله و فلنج
- Bore فلنج
- ضخامت لوله
- Bevel انتهای جوش
- Welding Procedure
- کیفیت جوش
- بازرسی مورد نیاز پروژه
کنترل شوند.
پس از جوشکاری، Face فلنج برای اتصال به فلنج مقابل در دسترس است.
نصب Blind Flange
فلنج کور معمولاً مستقیماً به لوله جوش داده نمی‌شود.
این فلنج مقابل یک فلنج دیگر قرار گرفته و با:
- Gasket
- Stud Bolt
- Nut
به آن متصل می‌شود.
به این ترتیب برای بازکردن مسیر در آینده می‌توان Bolting را باز و Blind Flange را جدا کرد.
آیا فلنج کور هم نوعی اتصال بازشدنی است؟
بله.
یکی از مزایای Blind Flange همین موضوع است.
فرض کنید یک Nozzle روی مخزن برای اتصال تجهیزات آینده طراحی شده اما در مرحله فعلی استفاده نمی‌شود.
می‌توان Nozzle را با Blind Flange مسدود کرد.
در آینده، اگر نیاز به اتصال لوله یا تجهیز ایجاد شود، Blind باز می‌شود و بدون بریدن کامل Nozzle می‌توان اتصال جدید را اجرا کرد.
به همین دلیل Blind Flange در پروژه‌هایی که امکان توسعه آینده وجود دارد بسیار مفید است.
تفاوت ساختاری Blind و Weld Neck
فلنج گلودار دارای یک Hub مخروطی قابل تشخیص است.
این Hub از قسمت Face به سمت لوله باریک‌تر می‌شود و در انتها به لوله Butt-Weld می‌شود.
در مقابل Blind Flange اساساً یک صفحه فلنجی بدون مسیر عبور مرکزی است.
این تفاوت ساختاری باعث می‌شود رفتار مکانیکی و کاربرد این دو نیز متفاوت باشد.
Bore در Weld Neck چرا اهمیت دارد؟
در Weld Neck Flange، Bore باید با مشخصات لوله هماهنگ شود.
این موضوع به‌خصوص زمانی مهم است که Schedule یا Wall Thickness لوله مشخص باشد.
اگر Bore فلنج با قطر داخلی مورد انتظار لوله تطبیق نداشته باشد، ممکن است در ناحیه اتصال یک تغییر ناگهانی در سطح داخلی ایجاد شود.
به همین دلیل هنگام سفارش Weld Neck فقط اعلام موارد زیر کافی نیست:
سایز + Class
در بسیاری از پروژه‌ها باید Schedule یا Bore مورد نیاز نیز مشخص شود.
اگر درباره انواع فلنج‌های جوشی نیاز به توضیح بیشتری دارید، مقاله انواع فلنج جوشی؛ مقایسه گلودار، اسلیپون و ساکت ولد را مطالعه کنید.
فلنج کور Schedule دارد؟
Blind Flange مانند Weld Neck دارای Bore عبور جریان نیست، بنابراین مفهوم تطبیق Bore با Schedule لوله در آن به همان شکل مطرح نمی‌شود.
در Blind Flange مشخصاتی مانند این موارد اهمیت بیشتری دارند:
- NPS
- Class
- Material
- Face
- Standard
- ضخامت و ابعاد استاندارد فلنج
این یکی از تفاوت‌های مهم هنگام تهیه MTO یا RFQ است.
کلاس فشاری فلنج کور و گلودار
هر دو فلنج می‌توانند در Pressure Classهای مختلف تولید شوند.
در استانداردهای رایج می‌توان با کلاس‌هایی مانند:
- Class 150
- Class 300
- Class 400
- Class 600
- Class 900
- Class 1500
- Class 2500
مواجه شد.
اما Class را نباید به‌صورت مستقیم برابر با یک فشار ثابت در واحد psi دانست.
Pressure-Temperature Rating به متریال و دمای سرویس نیز وابسته است.
اگر می‌خواهید مفهوم Class را دقیق‌تر بررسی کنید، مقاله انواع کلاس فلنج؛ راهنمای Class 150 تا 2500 را ببینید.
آیا Blind و Weld Neck باید Class یکسان داشته باشند؟
اگر قرار است دو فلنج به‌صورت مستقیم به یکدیگر Bolted شوند، مشخصات اتصال باید با طراحی سیستم سازگار باشند.
در عمل مواردی مانند:
- NPS
- Class
- Facing
- استاندارد ابعادی
- الگوی Bolt Hole
باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
برای مثال اتصال Blind Class 300 به یک فلنج مقابل با مشخصات ناسازگار صرفاً به دلیل یکسان بودن قطر اسمی صحیح نیست.
Piping Specification باید مشخصات اتصال را تعیین کند.
RF، FF و RTJ در فلنج کور و گلودار
هر دو نوع فلنج می‌توانند بسته به طراحی با Faceهای مختلف ساخته شوند.
RF یا Raised Face
سطح آب‌بندی نسبت به بخش اطراف Face کمی برجسته است.
FF یا Flat Face
سطح تماس به شکل تخت طراحی می‌شود.
RTJ یا Ring Type Joint
دارای Groove مخصوص برای Ring Gasket است.
بنابراین «Blind» یا «Weld Neck» نوع اصلی فلنج را مشخص می‌کند، اما RF و RTJ ویژگی دیگری از همان فلنج هستند.
ممکن است یک Blind Flange به‌صورت RF سفارش داده شود و یک Weld Neck نیز RF باشد.
جنس فلنج کور و گلودار
هر دو گروه می‌توانند در متریال‌های مختلف ساخته شوند.
از خانواده‌های متداول می‌توان به:
- Carbon Steel
- Stainless Steel
- Alloy Steel
- متریال‌های خاص متناسب با پروژه
اشاره کرد.
در Carbon Steel یکی از Material Specificationهای رایج برای Forged Flange، ASTM A105 است.
در Stainless Steel نیز گریدهایی از خانواده ASTM A182 مانند F304L و F316L ممکن است در پروژه‌ها استفاده شوند.
برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، مقاله استانداردهای متریال و آلیاژ فلنج را مطالعه کنید.
فلنج کور استیل یا فولادی؟
انتخاب متریال Blind Flange باید براساس متریال سیستم و شرایط سرویس انجام شود.
در خطوط Carbon Steel ممکن است Blind از متریال مناسب همان Piping Class انتخاب شود.
در خطوط Stainless Steel نیز Grade مورد نیاز باید مطابق Specification مشخص شود.
در تجهیز فولاد محصول فلنج کور 1 اینچ کلاس 300 استنلس استیل برای بررسی موجود است.
برای مشاهده خانواده کامل محصولات استنلس استیل نیز می‌توانید وارد دسته فلنج استیل شوید.
فلنج گلودار فولادی یا استیل؟
در Weld Neck نیز انتخاب Material باید براساس شرایط پروژه انجام شود.
Carbon Steel در بسیاری از خطوط فرآیندی صنعتی استفاده می‌شود، در حالی که Stainless Steel می‌تواند در سرویس‌هایی که مقاومت خوردگی یا Grade مشخصی مورد نیاز است انتخاب شود.
برای محصولات Carbon Steel می‌توانید فلنج 24 اینچ گلودار فولادی را مشاهده کنید.
برای Stainless Steel نیز فلنج گلودار 6 اینچ استیل و فلنج گلودار 2 اینچ استیل در دسترس هستند.
استاندارد ASME B16.5 چه ارتباطی با این دو فلنج دارد؟
ASME B16.5 یکی از استانداردهای اصلی فلنج‌های صنعتی است و فلنج‌ها و Flanged Fittings را در محدوده مشخصی از سایز و Class پوشش می‌دهد.
Blind Flange و Weld Neck Flange هر دو از انواع فلنج‌هایی هستند که در این استاندارد با الزامات ابعادی، متریال، Rating، Marking و سایر مشخصات مربوط بررسی می‌شوند.
برای پروژه‌های صنعتی باید Edition مورد نیاز پروژه نیز بررسی شود و صرف عبارت «ANSI Flange» مبنای کاملی برای خرید نیست.
استاندارد جوش در فلنج گلودار
از آنجا که Weld Neck با Butt-Weld به لوله متصل می‌شود، آماده‌سازی انتهای جوش اهمیت دارد.
استانداردهای مرتبط با Buttwelding End Preparation می‌توانند الزامات Bevel، ابعاد و آماده‌سازی اتصال را مشخص کنند.
اما اجرای واقعی جوش باید طبق:
- Welding Procedure Specification
- Qualification مورد نیاز پروژه
- الزامات Code طراحی خط
انجام شود.
این موضوع در Blind Flange به شکل Weld Neck مطرح نیست، زیرا Blind مستقیماً به انتهای لوله Butt-Weld نمی‌شود.
فلنج کور و Line Blind یکسان هستند؟
خیر.
این دو اصطلاح نباید با یکدیگر اشتباه شوند.
Blind Flange یک فلنج بدون Bore است که با Bolting روی فلنج مقابل بسته می‌شود.
اما تجهیزاتی مانند:
- Spectacle Blind
- Spade
- Spacer
در گروه Line Blank قرار می‌گیرند و ساختار و استاندارد کاربرد متفاوتی دارند.
بنابراین اگر در مدارک پروژه عبارت Line Blind یا Spectacle Blind نوشته شده است، نباید به‌صورت خودکار Blind Flange سفارش داده شود.
آیا می‌توان به جای فلنج کور انتهای لوله را جوش داد؟
از نظر طراحی سیستم، روش‌های مختلفی برای بستن انتهای یک خط وجود دارد؛ برای مثال Cap جوشی یا Blind Flange.
اما این دو مزیت و کاربرد یکسانی ندارند.
Cap جوشی اتصال دائمی‌تری ایجاد می‌کند و برای بازکردن مجدد معمولاً نیاز به عملیات برش و جوش وجود دارد.
Blind Flange را می‌توان با بازکردن Bolting جدا کرد.
بنابراین اگر دسترسی آینده به خط اهمیت داشته باشد، اتصال فلنجی می‌تواند مزیت مهمی داشته باشد.
انتخاب نهایی باید از روی طراحی پروژه انجام شود.
فلنج گلودار چه زمانی انتخاب می‌شود؟
Weld Neck زمانی مورد بررسی قرار می‌گیرد که:
- اتصال فلنجی در مسیر جریان لازم باشد.
- Specification پروژه WN را تعیین کرده باشد.
- اتصال Butt-Weld مورد نیاز باشد.
- شرایط فشار و دما با محصول انتخاب‌شده سازگار باشد.
- انتقال مناسب تنش در ناحیه اتصال اهمیت داشته باشد.
این موارد قواعد مطلق نیستند و Piping Class اولویت دارد.
فلنج کور چه زمانی انتخاب می‌شود؟
Blind Flange زمانی کاربرد دارد که:
- انتهای خط باید بسته شود.
- Nozzle بلااستفاده باید مسدود شود.
- امکان بازکردن در آینده نیاز باشد.
- اتصال Flanged موجود باید بسته شود.
- پروژه برای توسعه آینده یک Tie-In Point در نظر گرفته باشد.
نوع، Class، Material و Face آن باید با فلنج مقابل سازگار باشند.
قیمت فلنج کور و گلودار؛ کدام گران‌تر است؟
نمی‌توان بدون مشخصات فنی گفت Blind یا Weld Neck همیشه گران‌تر است.
قیمت هر دو به عوامل متعددی وابسته است:
- سایز
- Class
- متریال
- Grade
- وزن
- نوع Face
- استاندارد
- برند
- کشور سازنده
- وضعیت بازار
Weld Neck دارای Hub و عملیات ماشین‌کاری و آماده‌سازی خاص خود است، در حالی که Blind Flange نیز به دلیل تحمل بار فشاری بدون Bore دارای طراحی مخصوص خود است.
بنابراین مقایسه قیمت باید برای سایز، Class، Material و Standard یکسان انجام شود.
برای سفارش Blind Flange چه اطلاعاتی لازم است؟
برای استعلام دقیق بهتر است حداقل این اطلاعات را اعلام کنید:
Type: Blind Flange
Size: NPS / DN
Class: 150 / 300 / 600 و …
Material: Carbon Steel / Stainless Steel
Grade: Grade مورد نیاز
Face: RF / FF / RTJ
Standard: ASME B16.5 یا استاندارد پروژه
Quantity: تعداد
در صورت نیاز به Certificate نیز باید این موضوع پیش از سفارش اعلام شود.
برای سفارش Weld Neck چه اطلاعاتی لازم است؟
در Weld Neck علاوه بر اطلاعات عمومی فلنج، مشخصات Bore اهمیت بیشتری دارد.
Type: Weld Neck Flange
Size: NPS / DN
Class: Pressure Class
Material: Material Family
Grade: Grade
Face: RF / RTJ / سایر
Schedule / Bore: مطابق لوله
Standard: استاندارد مورد نیاز
Quantity: تعداد
در سفارش پروژه‌ای ارسال MTO یا Piping Material Specification روش دقیق‌تری است.
کدام را انتخاب کنیم؛ فلنج کور یا گلودار؟
این انتخاب در واقع رقابت میان دو محصول مشابه نیست.
اگر مسیر جریان باید ادامه داشته باشد و اتصال Flanged به لوله لازم است، Weld Neck می‌تواند طبق Specification انتخاب شود.
اگر مسیر باید بسته شود، Blind Flange محصول مرتبط است.
به بیان ساده:
برای عبور جریان → Weld Neck
برای بستن مسیر → Blind Flange
اگر هنوز نوع فلنج مورد نیاز مشخص نیست، مقاله فلنج چیست؟ انواع، کاربرد و راهنمای انتخاب نقطه شروع مناسب‌تری است.
خرید فلنج کور و گلودار از تجهیز فولاد
برای مشاهده خانواده کامل محصولات می‌توانید وارد دسته فلنج صنعتی شوید.
برای فلنج‌های Stainless Steel، دسته فلنج استیل و برای محصولات Carbon Steel، دسته فلنج فولادی قابل بررسی هستند.
از محصولات مرتبط نیز می‌توانید صفحات فلنج کور 1 اینچ کلاس 300 استنلس استیل، فلنج 24 اینچ گلودار فولادی و فلنج گلودار 6 اینچ استیل را بررسی کنید.
برای استعلام پروژه‌ای بهتر است نوع فلنج، سایز، Class، Material، Grade، Face و در Weld Neck مشخصات Bore یا Schedule را اعلام کنید.
سوالات متداول درباره تفاوت فلنج کور و گلودار
اصلی‌ترین تفاوت Blind و Weld Neck چیست؟
Blind Flange برای مسدودکردن مسیر استفاده می‌شود و Bore ندارد؛ Weld Neck دارای مسیر عبور سیال است و با Butt-Weld به لوله متصل می‌شود.
آیا فلنج کور به لوله جوش داده می‌شود؟
در کاربرد معمول Blind Flange با پیچ و مهره به فلنج مقابل متصل می‌شود و مستقیماً مانند Weld Neck به انتهای لوله Butt-Weld نمی‌شود.
فلنج گلودار چه مزیتی دارد؟
وجود Hub مخروطی و اتصال Butt-Weld باعث انتقال تدریجی‌تر تنش از لوله به فلنج می‌شود و این طراحی در بسیاری از سرویس‌های صنعتی حساس استفاده می‌شود.
آیا فلنج کور Schedule دارد؟
Blind Flange Bore عبور جریان ندارد، بنابراین Schedule به شکل Weld Neck برای تطبیق Bore با لوله مطرح نیست.
آیا Blind و Weld Neck می‌توانند Class 300 باشند؟
بله، هر دو می‌توانند براساس استاندارد و متریال در Classهای مختلف تولید شوند. Class باید با شرایط طراحی سیستم هماهنگ باشد.
Blind Flange و Spectacle Blind یکی هستند؟
خیر. Blind Flange یک فلنج کامل بدون Bore است، اما Spectacle Blind در گروه Line Blank قرار می‌گیرد و کاربرد و ساختار متفاوتی دارد.
برای بستن انتهای لوله Cap بهتر است یا Blind Flange؟
به طراحی پروژه بستگی دارد. Cap اتصال دائمی‌تری ایجاد می‌کند، در حالی که Blind Flange امکان بازکردن اتصال را ساده‌تر می‌کند.
برای سفارش Weld Neck چه مشخصاتی لازم است؟
سایز، Class، Material، Grade، Face، استاندارد و Bore یا Schedule متناسب با لوله از مهم‌ترین اطلاعات هستند.
