فلنج

انواع فلنج صنعتی

از پرکاربردترین انواع Flange می‌توان به این مدل‌ها اشاره کرد:

• فلنج گلودار یا Welding Neck
• فلنج اسلیپون یا Slip-On
• فلنج کور یا Blind
• فلنج ساکت یا Socket Weld
• فلنج دنده‌ای یا Threaded

هر یک از این مدل‌ها ساختار اتصال متفاوتی دارند و انتخاب نوع نهایی باید بر اساس طراحی پایپینگ انجام شود.

این جدول فقط برای شناخت اولیه است. Size، Class، Material، Face و Standard همچنان باید جداگانه مشخص شوند.

فلنج فولادی

اگر Material Specification پروژه Carbon Steel است، باید محصولات فلنج فولادی بررسی شوند.

در این خانواده مدل‌های مختلفی مانند گلودار، اسلیپون، کور، ساکت و دنده‌ای وجود دارند.

برای نمونه، در محصولات فعلی تجهیز فولاد می‌توان به:

فلنج 24 اینچ گلودار کربن استیل

و

فلنج‌های کور، اسلیپون، دنده‌ای و ساکت Carbon Steel موجود در همین خوشه اشاره کرد.

عبارت «فلنج فولادی» Grade دقیق متریال را تعیین نمی‌کند. برای مثال ASTM A105 یکی از Material Specificationهای شناخته‌شده این حوزه است، اما نباید بدون MTC، Marking یا Datasheet آن را به تمام محصولات فولادی سایت نسبت داد.

فلنج استیل

در پروژه‌هایی که Stainless Steel در مشخصات مهندسی تعیین شده است، محصولات فلنج استیل باید بررسی شوند.

در این خانواده ممکن است Gradeهایی مانند:

304
304L
316
316L

مطرح باشند.

برای نمونه، محصولات فعلی سایت شامل فلنج اسلیپون 5 اینچ کلاس 150 استیل، فلنج تخت 304L، فلنج دنده‌ای 304L، فلنج ساکت 304L و مدل‌های گلودار استیل هستند.

اما Stainless Steel بودن به‌تنهایی به معنی مناسب‌بودن محصول برای هر سیال خورنده، آب دریا یا محیط شیمیایی نیست. Grade باید با شرایط واقعی سرویس تطبیق داده شود.

فلنج فولادی بهتر است یا استیل؟

پاسخ ثابت وجود ندارد.

فلنج Carbon Steel زمانی انتخاب می‌شود که Piping Material Specification پروژه این خانواده متریال را تعیین کرده باشد. Stainless Steel نیز زمانی انتخاب می‌شود که مشخصات پروژه یا شرایط خوردگی به این خانواده نیاز داشته باشد.

بنابراین قاعده ساده:

فولادی برای فشار بالا و استیل برای خوردگی

مبنای مهندسی مناسبی نیست.

هر دو خانواده می‌توانند در Pressure Classهای مختلف تولید شوند.

انتخاب باید بر اساس مواردی مانند نوع سیال، Design Pressure، Design Temperature، خوردگی و Material Specification انجام شود.

فلنج گلودار یا Welding Neck

Welding Neck Flange دارای Hub یا گردنی است که انتهای آن برای اتصال Butt Weld به لوله طراحی می‌شود.

در انتخاب فلنج گلودار، علاوه بر NPS و Class، مشخصات Bore و ضخامت لوله نیز اهمیت دارند.

برای مثال هنگام خرید فلنج 24 اینچ گلودار کربن استیل فقط سایز 24 اینچ برای سفارش فنی کافی نیست.

Class، Standard، Material Grade، Bore، Schedule یا Wall Thickness و Face نیز باید مشخص شوند.

فلنج اسلیپون یا Slip-On

در Slip-On Flange، لوله داخل Bore فلنج قرار می‌گیرد و سپس اتصال جوشی انجام می‌شود.

این نوع فلنج در پروژه‌های مختلف پایپینگ استفاده می‌شود، اما نمی‌توان آن را صرفاً به دلیل ساختار ساده‌تر برای هر خطی مناسب دانست.

در تجهیز فولاد نمونه‌های Carbon Steel و Stainless Steel این خانواده وجود دارند؛ از جمله فلنج اسلیپون 5 اینچ Class 150 استیل.

برای خرید باید سایز، Class، Grade، Face و Standard واقعی محصول مشخص باشند.

فلنج کور یا Blind Flange

Blind Flange فاقد Bore عبور سیال است و برای مسدودکردن انتهای خط، نازل یا یک Connection استفاده می‌شود.

مزیت عملی آن این است که در صورت نیاز می‌توان اتصال را دوباره باز کرد؛ بنابراین در نقاطی که احتمال تعمیر، بازرسی یا توسعه آینده وجود دارد، ممکن است در طراحی استفاده شود.

در سایت تجهیز فولاد مدل‌های کور Carbon Steel و Stainless Steel وجود دارند.

هنگام انتخاب Blind Flange نیز سایز، Class، Material، Face و Standard باید با اتصال مقابل تطابق داشته باشند.

فلنج ساکت یا Socket Weld

در Socket Weld Flange، انتهای لوله داخل Socket فلنج قرار می‌گیرد و سپس اتصال جوشی انجام می‌شود.

این مدل در برخی Piping Classها و سایزهای مشخص استفاده می‌شود.

Socket Weld بودن به‌تنهایی به معنی مناسب‌بودن برای یک Pressure یا Temperature خاص نیست.

در سایت، مدل‌های ساکت Carbon Steel و Stainless Steel وجود دارند که باید بر اساس Specification واقعی پروژه انتخاب شوند.

فلنج دنده‌ای

Threaded Flange از طریق رزوه به لوله متصل می‌شود.

در انتخاب این خانواده باید نوع Thread نیز مشخص باشد و نباید فقط سایز اسمی را ملاک قرار داد.

NPT و سایر سیستم‌های Thread الزاماً قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند.

همچنین محدودیت‌های Temperature، Pressure و سرویس اتصال رزوه‌ای باید طبق Specification پروژه بررسی شوند.

فلنج تخت چیست؟

در بازار ایران اصطلاح «فلنج تخت» ممکن است برای محصولات با شکل و کاربردهای متفاوت استفاده شود و همیشه معادل یک Designation استاندارد واحد نیست.

به همین دلیل هنگام خرید محصولی با عنوان فلنج تخت باید اطلاعات واقعی SKU شامل Standard، Face، Material، سایز و Class بررسی شود.

برای مثال سایت تجهیز فولاد محصولی با عنوان فلنج تخت 1 اینچ استیل 304L دارد؛ همان عنوان و Datasheet محصول باید مبنای مشخصات باشد و نباید صرف نام «تخت» ویژگی‌های استاندارد دیگری برای آن فرض کرد.

Pressure Class فلنج چیست؟

در فلنج‌های صنعتی Classهایی مانند:

150
300
400
600
900
1500
2500

دیده می‌شوند.

اما یک نکته اساسی وجود دارد:

Class 150 به معنی Working Pressure ثابت 150 psi نیست.

Pressure-Temperature Rating به Material Group و Temperature وابسته است.

بنابراین دو فلنج Class 150 از متریال‌های مختلف الزاماً در تمام دماها Rating یکسانی ندارند.

هنگام استعلام بهتر است علاوه بر Class، Design Pressure و Design Temperature پروژه نیز در صورت وجود اعلام شوند.

آیا Class بالاتر همیشه بهتر است؟

خیر.

برای مثال Class 300 صرفاً نسخه «قوی‌تر و قابل جایگزینی» Class 150 نیست.

تغییر Class می‌تواند روی:

• ضخامت فلنج
• قطر خارجی
• تعداد Bolt
• قطر Bolt
• ضخامت
• وزن
• قیمت
• ابعاد اتصال

اثر بگذارد.

به همین دلیل Class باید دقیقاً مطابق طراحی سیستم انتخاب شود.

استاندارد ASME B16.5

ASME B16.5 یکی از مهم‌ترین استانداردهای Pipe Flange و Flanged Fittings است.

این استاندارد برای فلنج‌های NPS 1/2 تا NPS 24، Pressure-Temperature Ratings، Materials، Dimensions، Tolerances، Marking و Testing را پوشش می‌دهد.

در محدوده آن Classهای 150، 300، 400، 600، 900 و 1500 برای NPS 1/2 تا 24 و Class 2500 برای NPS 1/2 تا 12 تعریف شده‌اند.

اما وجود یک فلنج در سایت تجهیز فولاد به معنی انطباق خودکار آن با ASME B16.5 نیست.

اگر استاندارد برای پروژه الزام شده است، باید Marking، Datasheet یا Certificate خود محصول بررسی شود.

فلنج‌های سایز بزرگ و ASME B16.47

برای Steel Flangeهای بزرگ‌تر از محدوده B16.5 ممکن است استاندارد ASME B16.47 مطرح شود.

این استاندارد Flangeهای بزرگ‌قطر NPS 26 تا NPS 60 را پوشش می‌دهد.

بنابراین مخصوصاً در فلنج‌های بزرگ نباید استاندارد را فقط بر اساس ظاهر، سایز یا عنوان محصول حدس زد.

اگر پروژه استاندارد مشخصی دارد، همان استاندارد باید در RFQ نوشته شود.

RF، FF و RTJ چیست؟

نوع سطح اتصال یا Flange Facing یکی دیگر از مشخصات اصلی سفارش است.

از اصطلاحات رایج می‌توان به:

• RF یا Raised Face
• FF یا Flat Face
• RTJ یا Ring Type Joint

اشاره کرد.

Face باید با فلنج مقابل و Gasket سیستم سازگار باشد.

دو فلنج ممکن است Size و Class مشابه داشته باشند اما به دلیل Face متفاوت، برای اتصال موردنظر مناسب نباشند.

بنابراین RF، FF یا RTJ بودن محصول نباید فقط از روی تصویر حدس زده شود.

Schedule در فلنج چه زمانی مهم است؟

Schedule به‌خصوص در Welding Neck Flange اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا Bore فلنج باید با ضخامت لوله موردنظر هماهنگ باشد.

به همین دلیل در خرید یک Weld Neck Flange معمولاً باید Wall Thickness یا Schedule لوله مشخص شود.

برای Slip-On، Blind یا Threaded Flange کاربرد Schedule به همان شکل نیست و نباید یک قاعده واحد برای همه انواع فلنج در نظر گرفت.

استاندارد متریال با استاندارد ابعادی فرق دارد

یکی از اشتباهات رایج، یکی دانستن ASTM Material Specification با استاندارد ابعادی Flange است.

برای مثال ممکن است یک پروژه:

ASME B16.5 را برای ابعاد و Rating فلنج مشخص کرده باشد،

در حالی که Material Grade بر اساس یک Specification از خانواده ASTM تعیین شده باشد.

بنابراین عباراتی مانند ASTM A105، ASTM A182 F304 یا F316 فقط زمانی باید به یک محصول نسبت داده شوند که اطلاعات واقعی همان SKU آن را تأیید کند.

گسکت و پیچ‌ومهره را جدا از فلنج نبینید

یک Flanged Joint فقط از دو فلنج تشکیل نشده است.

عملکرد اتصال به مجموعه‌ای شامل:

• Flanges
• Gasket
• Stud Bolts / Nuts
• Facing
• Class
• Material
• روش مونتاژ

وابسته است.

بنابراین هنگام جایگزینی فلنج، فقط تطابق قطر سوراخ‌ها کافی نیست؛ کل Joint باید با طراحی پروژه سازگار باشد.

کاربرد فلنج صنعتی

فلنج‌ها در بسیاری از سیستم‌های پایپینگ صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی، آب صنعتی، Utility، تجهیزات فرآیندی و سایر صنایع استفاده می‌شوند.

اما نباید یک Flange را فقط بر اساس نام صنعت تأیید کرد.

مثلاً مناسب‌بودن محصول برای Steam، Hydrocarbon یا Fluid خورنده به Material، Class، Standard، Temperature و سایر مشخصات واقعی آن وابسته است.

قیمت فلنج به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت فلنج فقط تابع سایز نیست.

مهم‌ترین عوامل شامل:

• نوع Flange
• Size
• Pressure Class
• Material
• Grade
• Face
• وزن
• استاندارد
• برند یا سازنده
• MTC و مدارک
• تعداد سفارش
• شرایط تأمین

هستند.

برای مثال مقایسه قیمت یک Blind Flange Carbon Steel Class 300 با یک Slip-On Stainless Steel Class 150 فقط بر اساس سایز صحیح نیست.

ابتدا Specification دو محصول باید مشخص شود.

قیمت روز نیز بهتر است توسط WooCommerce نمایش داده شود و عدد ثابت داخل متن دسته درج نشود.

راهنمای خرید فلنج

برای استعلام حرفه‌ای بهتر است درخواست خرید شامل این اطلاعات باشد:

نوع فلنج + سایز + Class + متریال و Grade + Standard + Face + Schedule در صورت نیاز + تعداد

برای مثال:

Welding Neck Flange – 4 Inch – Class 300 – Carbon Steel مطابق Datasheet – RF – Schedule 40 – تعداد 10 عدد

اگر پروژه دارای MTO، Piping Class، Datasheet یا Material Specification است، ارسال همان مدارک دقیق‌ترین روش استعلام خواهد بود.

اگر هنوز فقط متریال را مشخص کرده‌اید، از همین صفحه وارد فلنج فولادی یا فلنج استیل شوید و سپس نوع، سایز و Class موردنیاز را انتخاب کنید.

سوالات متداول فلنج

فلنج چیست؟

قطعه‌ای برای ایجاد اتصال میان لوله، شیرآلات، نازل‌ها و تجهیزات است که در بسیاری از سیستم‌ها امکان بازکردن مجدد اتصال را فراهم می‌کند.

پرکاربردترین انواع فلنج کدام‌اند؟

Welding Neck، Slip-On، Blind، Socket Weld و Threaded از خانواده‌های رایج هستند.

Class 150 یعنی فشار 150 psi؟

خیر. Pressure Rating واقعی بر اساس متریال و Temperature تعیین می‌شود.

فلنج فولادی بهتر است یا استیل؟

هیچ‌کدام به‌صورت مطلق بهتر نیستند. Material Specification، شرایط خوردگی، فشار و دمای پروژه باید تعیین‌کننده باشند.

برای خرید فلنج گلودار Schedule لازم است؟

در Welding Neck Flange، هماهنگی Bore با ضخامت لوله اهمیت دارد؛ بنابراین Schedule یا Wall Thickness یکی از اطلاعات مهم سفارش است.

آیا همه فلنج‌های Carbon Steel از A105 هستند؟

خیر. Carbon Steel یک خانواده متریال است و Grade واقعی هر محصول باید از Marking، MTC یا مشخصات معتبر آن تأیید شود.

خرید فلنج از تجهیز فولاد

برای خرید یا استعلام قیمت فلنج صنعتی، ابتدا مشخص کنید پروژه به Carbon Steel یا Stainless Steel نیاز دارد.

برای محصولات Carbon Steel وارد فلنج فولادی شوید و برای مدل‌های Stainless Steel دسته فلنج استیل را بررسی کنید.

سپس نوع Flange، Size، Pressure Class، Grade، Standard، Face و در مدل‌های مرتبط Schedule را مشخص کنید.

هرچه اطلاعات فنی استعلام کامل‌تر باشد، مقایسه موجودی و قیمت نیز دقیق‌تر خواهد بود.